Karakalem Çizim Fikirleri: Ne Çizilir, Nereden Başlanır

Karakalemde en zor an, kalem kâğıda değmeden önceki andır. Malzeme hazırdır, zaman ayrılmıştır, istek vardır; ama ne çizileceği belli değildir. İnternette karakalem çizimleri aratınca karşınıza binlerce bitmiş çizim çıkar — hepsi güzeldir, hiçbiri size bugün ne yapacağınızı söylemez. Bu rehber tam olarak o boşluğu doldurmak için yazıldı. İçinde kopyalanacak şablon yok; bunun yerine seviyelere ayrılmış, her birinin neden o seviyede olduğu ve hangi beceriyi geliştirdiği açıklanmış bir fikir listesi var.

Yeni başlıyorsanız birinci seviyedeki on fikirden başlayın. Birkaç aydır çiziyorsanız ikinci seviyeye geçin. Portreye hazırsanız üçüncü seviye sizin için. Ardından konu konu ayrılmış bölümler geliyor: kolay ve güzel çizimler, kız portresi, manzara, natürmort, hayvanlar, okul ödevi için ders saatine sığan konular. Rehberin sonunda otuz günlük bir takvim var; her sabah ne çizsem diye düşünmek yerine listedeki günü açıp doğrudan başlayabilirsiniz.

Kısa cevap: Karakalem ile önünüzdeki her şey çizilebilir, ama sıra önemlidir. Yeni başlayan biri önce tek renkli, sade biçimli ve hareketsiz nesneler çizmelidir: küre, silindir, buruşuk kâğıt, elma, yaprak, bardak, kumaş katlantısı. Bunlar ışığın bir yüzeyde nasıl davrandığını öğretir. Bu temel oturduktan sonra doku ve saydamlık isteyen nesnelere geçilir: cam, metal, ağaç kabuğu, tüy, kumaş. Portre, hayvan kürkü ve kalabalık manzara en sona bırakılır; çünkü bunlar önceki iki aşamada kazanılan ton ve oran becerisinin üzerine kurulur. Kısacası konu seçimi yetenek meselesi değil, sıra meselesidir.

Karakalem çizimine nereden başlanmalı?

Yeni başlayan birinin en sık yaptığı hata, ilk çizim olarak sevdiği birinin fotoğrafını seçmektir. Portre; oran, ton, doku ve benzerlik olmak üzere dört ayrı problemi aynı anda önünüze koyar. Dördü birden çözülemediğinde sonuç tek bir cümleyle değerlendirilir: benzemedi. Oysa karakalem tek bir beceri değil, üst üste binen birkaç beceridir. Bunları ayrı ayrı öğrenmek hem daha hızlıdır hem de insanı bırakma noktasına getirmez.

İlk haftanın amacı güzel bir çizim üretmek değil, elin kâğıtla ilişkisini kurmaktır. Bu dönemde çizilenler kimseye gösterilmek zorunda değildir; defterin ilk sayfaları alıştırma sayfasıdır ve öyle kalmalıdır. Aşağıdaki plan günde yirmi ila kırk dakika ayırdığınızı varsayar. Daha uzun süre çizmek ilk haftada avantaj sağlamaz; her gün kısa çalışmak, haftada bir uzun oturmaktan çok daha fazla ilerletir.

• Üç kalem yeter: HB, 2B ve 4B. Yirmi dört parçalık set almak ilk hafta hiçbir şeyi kolaylaştırmaz; aksine hangi kalemi kullanacağınıza karar vermekle vakit kaybedersiniz.
• A4 eskiz defteri: Tek tek kâğıtlar yerine defter kullanın. Defter, ilerlemenizi tarih sırasına göre saklar ve ikinci haftada geriye bakmanızı sağlar.
• Hamur silgi: Grafiti sürtmeden emerek aldığı için kâğıdı yormaz. Karakalemde silgi yalnızca hatayı düzeltmek için değil, ışık açmak için kullanılır.
• Bir masa lambası: Tek yönden gelen ışık, gölgeyi anlaşılır hâle getirir. Tavan lambasının dağınık ışığında hiçbir nesnenin gölgesi net okunmaz.
• Sert bir altlık: Defteri dizinize koyup çizmek elin açısını bozar. Kâğıdın hafif eğimli ve sabit durması, oran hatalarının önemli bir kısmını baştan engeller.

Bu haftayı tamamladığınızda elinizde altı yedi sayfa alıştırma olur ve hiçbiri sergilenecek nitelikte değildir. Bu tamamen normaldir. Önemli olan, sekizinci günde bir nesneye baktığınızda artık ne göreceğinizi biliyor olmanızdır: nereden ışık geliyor, en koyu bölge nerede, gölge hangi yöne düşüyor. Bundan sonrası konu seçmekten ibarettir ve rehberin geri kalanı da bunun için.

Seviye 1: Yeni başlayanlar için 10 karakalem çizim fikri

Bu on fikrin ortak özelliği şudur: hepsi tek nesnedir, hepsi hareketsizdir, hiçbirinde perspektif hesabı gerekmez ve hepsi tek oturuşta bitirilebilir. Sırayla gitmek zorunda değilsiniz, ama listenin başındaki dördü tamamlamadan sonrakilere geçmemenizi öneriyoruz; çünkü ilk dördü ışığın mantığını, sonrakiler o mantığın uygulanışını öğretir.

1. Küre. Bir portakal, tenis topu ya da yumurta yeter. Masaya koyun, tek bir masa lambasıyla yandan aydınlatın, odadaki diğer ışıkları kapatın. Küre, ışığın bir yüzeyde izlediği beş aşamayı tek seferde gösteren en sade nesnedir: en parlak nokta, açık ton, yarı ton, öz gölge ve zeminden geri yansıyan ışık. Biçimi biraz bozuk çıksa bile hâlâ küre görünür; bu yüzden bütün dikkatinizi tona ayırabilirsiniz. Öz gölgenin nesnenin kenarında değil, kenardan biraz içeride olduğunu fark ettiğiniz an bu alıştırma amacına ulaşmıştır.
2. Silindir. Konserve kutusu, kalem kutusu veya bir mum. Kürenin aksine silindirde ton yalnızca tek yönde değişir: yatayda açıktan koyuya gider, dikeyde sabit kalır. Bu, ton geçişini tek bir yön boyunca kontrol etmeyi öğretir. Üstündeki elips ise gözün perspektifi nasıl okuduğunu gösterir; nesne göz hizasına yaklaştıkça elips incelir, alçaldıkça daireye döner. Elipsi çizerken köşe yapmamak için kalemi kâğıttan kaldırmadan birkaç tur atın, sonra doğru olan izi koyulaştırın.
3. Buruşturulmuş kâğıt. Bir A4 kâğıdı buruşturup yarı açık hâlde önünüze koyun. Bu fikrin en büyük avantajı doğrusunun olmamasıdır; kimse çizime bakıp burası yanlış diyemez. Buruşuk kâğıt onlarca küçük düzlemden oluşur ve her düzlem ışığa farklı açıyla bakar. Böylece beyninizin bu bir kâğıt deyip devreye girmesi engellenir, yalnızca gördüğünüz tonu aktarırsınız. Karakalemde en kritik alışkanlık olan bildiğini değil gördüğünü çizmek tam olarak burada kazanılır.
4. Elma veya armut. İlk üç alıştırma tekil beceriler kazandırır; elma bunları birleştirir. Küresel bir biçim, üzerinde hafif düzlemler, sapın etrafında bir çukur ve masaya düşen bir zemin gölgesi. Zemin gölgesini ihmal etmeyin: nesneyi masaya oturtan tek şey odur, yoksa çizim havada asılı durur. Gölgenin nesneye değdiği yerde koyu ve net, uzaklaştıkça açık ve dağınık olduğuna dikkat edin. Kabuktaki lekeleri tek tek çizmeyin, ton içinde eritin.
5. Tek göz. Küçük bir alanda çalıştığı, tek oturuşta bittiği ve sonucu etkileyici göründüğü için motivasyonu en yüksek alıştırmadır. Ama asıl öğrettiği şey estetik değil, kenar türleridir: göz bebeğinin sınırı keskin, üst göz kapağının yüze düşen gölgesi yumuşak, kirpik dibi hem koyu hem nettir. Bir de kâğıdın beyazını saklamayı öğretir; gözdeki parlak nokta beyaz kalemle konmaz, en baştan boş bırakılır. Silinerek açılan ışık asla dokunulmamış kâğıt kadar temiz olmaz.
6. Yaprak. Mümkünse kurumaya başlamış, kenarları hafif kıvrılmış bir yaprak seçin; düz yeşil bir yaprak fazla yalın kalır. Ana damardan çıkan yan damarlar bir ağaç şeması gibi dallanır ve bu şema çizgi kontrolü için mükemmel bir alıştırmadır: ana damar kalın ve koyu, uçlara doğru incelip açılıyor. Çizgi kalınlığını tek bir hamlede değiştirebilmek, ileride saç ve kürk çizerken doğrudan işinize yarayacak bir beceridir.
7. Anahtar. Küçük, sert kenarlı ve tek parça bir metal nesne. Metalin karakteri, çok açık ile çok koyu tonların arada geçiş olmadan yan yana durmasıdır; bu yüzden anahtar hem kolay hem öğreticidir. Ayrıca oran hatası anında görünür: dişlerin uzunluğu ile sapın çapı arasındaki ilişki bozulursa çizim anahtara benzemez. Kalemi kolunuzu uzatıp ölçü çubuğu gibi kullanmayı ilk kez burada deneyin.
8. Seramik kupa. Silindirin gündelik hâli. İki elips vardır: ağız ve taban. İkisinin de aynı merkez ekseninde olması, çizimin ayakta durmasını sağlar. En çok hata yapılan yer kulptur; çoğu kişi kulpu gövdeye yapıştırılmış bir şerit gibi çizer, oysa kulp gövdeden çıkar ve gövdeye geri girer. Kupanın iç kısmındaki gölge, dışarıdaki gölgeden her zaman daha koyudur; bu ayrımı yaptığınızda kupa içi boş görünür.
9. Kumaş katlantısı. Beyaz bir mendili veya tişörtü masaya bırakın, tek bir belirgin katlanma oluşsun. Kumaş çizimi ileri seviye gibi görünür ama tek katlanmayla çalışıldığında yeni başlayan için uygundur. Mantık basittir: kıvrımın tepesi ışığa en yakın olduğu için en açık, iç kısmı en koyu, aradaki geçiş yumuşaktır. Kıvrımın bittiği yerde tonun sertçe kesilmesi kumaşı kâğıt gibi gösterir; geçişi yaymak kumaşı kumaş yapar.
10. Bulut. Listedeki tek konu olarak bulutun kesin bir sınırı yoktur ve bu onu özel kılar. Önce 2B ile gökyüzünü kaplayan eşit bir gri alan yapılır, sonra hamur silgi parmakla şekillendirilip ışık alan kümeler açılır. Yani çizim ekleyerek değil, çıkararak yapılır. Bu ters yönlü çalışma karakalemde en çok işe yarayan tekniklerden biridir ve ileride saç ışıkları, su yansımaları ve sis için aynı mantığı kullanacaksınız.

Bu on fikri bitirdiğinizde elinizde bir şey daha olur: kendi zayıf noktalarınızın listesi. Kimi kişi elipsi hep yamuk çizer, kimi yumuşak geçişte zorlanır, kimi en koyu tonu koymaya cesaret edemez. Sonraki seviyeye geçmeden önce hangi alıştırmada en çok zorlandıysanız onu bir kez daha yapın; ilerlemek her zaman yeni konu bulmak değildir.

Seviye 2: Orta seviye için 12 karakalem çizim fikri

İkinci seviyenin ortak teması doku ve malzemedir. Artık nesnenin biçimini kurabiliyorsunuz; buradan sonrası o biçimin neyden yapıldığını anlatmakla ilgili. Cam ile metal, tüy ile kumaş, ahşap ile deri farklı yüzeylerdir ve karakalemde bu fark yalnızca tonun nasıl dağıldığıyla anlatılır. Bu bölümdeki çizimler ortalama kırk dakika ile bir saat arasında sürer.

1. Kendi eliniz. Modeli aramaya gerek yok, ücretsiz ve her zaman yanınızda. En kolay poz masaya dayalı, parmakları hafif kıvrık eldir. Parmakları tek tek çizmeye kalkışmayın; önce elin genel kütlesini bir eldiven gibi kurun, sonra parmak aralarını gölgeyle açın. El, oran hatasını affetmeyen bir konudur çünkü herkes elin nasıl göründüğünü bilir. Bu yüzden ilerlemenizi ölçmek için en dürüst konudur; ayda bir kez aynı pozu çizip karşılaştırabilirsiniz.
2. Kulak. Portrede en çok ihmal edilen parçadır ve tam da bu yüzden ayrı çalışılmalıdır. Kulakta simetri kaygısı yoktur, tek başına çizilir; ama içindeki kıvrımlar üst üste biner ve bu kıvrımları yalnızca konturla ayırmaya çalışırsanız kulak bir labirente döner. Doğru yol, kulağı üç dört büyük düzleme bölüp her düzlemi kendi tonuyla yerleştirmek, ince kıvrımları en sona bırakmaktır. Kulak memesi ve kulak kepçesinin arkası genellikle en koyu bölgelerdir.
3. Saç tutamı. Tek bir tutam saç, bütün bir saç modelinden daha çok şey öğretir. Sıralama şudur: önce tutamın tamamını orta koyulukta bir kütle olarak boyayın, sonra hamur silgiyi ince bir kenar hâline getirip ışık alan şeritleri açın, en son birkaç tek teli 4B ile ekleyin. Tek tel çizerek başlanan saçlar her zaman tel yığını gibi görünür, saç gibi görünmez. Saçın parlak olduğu yer kafatasının en çok öne çıktığı yerdir; ışık orada bir şerit olarak yatar.
4. Boş cam bardak. Saydam nesnede karşılaşılan ilk sorun şudur: aslında camın kendisi görünmez. Çizdiğiniz şey camın arkasındaki ve içindeki görüntünün bozulmasıdır. Bardağı desenli bir zemine koyun; zemin deseninin cam içinde nasıl kırıldığını göreceksiniz ve çizmeniz gereken tam olarak odur. Camın karakterini veren şey, çok açık ile çok koyu tonların birbirine değecek kadar yakın durmasıdır. Orta tonlara boğulmuş bir cam bardak plastik görünür.
5. Metal kaşık. Kaşığın çukur yüzeyinde görüntü baş aşağı döner; dışbükey arkasında ise geniş açılı bir yansıma oluşur. Bu, bildiğini çizmek ile gördüğünü çizmek arasındaki farkı en net gösteren nesnedir, çünkü beyniniz kaşık düz ve gridir der, gözünüz ise içinde tavanı ve pencereyi görür. Yansımaları soyut şekiller olarak, kenarlarını keskin tutarak çizin. Metali metal yapan şey parlaklık değil, tonların keskin sınırıdır.
6. Kedi gözü. İnsan gözünden üç farkı vardır: gözbebeği ışığa göre dikey bir yarığa dönüşür, iris çok daha büyük bir alan kaplar ve gözün çevresi kirpik yerine kısa tüylerle çevrilidir. Bu tüylerin yönü göz kapağının biçimini ele verir; yönü yanlış çizerseniz göz bir bilye gibi durur. İristeki radyal çizgiler merkeze doğru toplanır ve dış kenarda koyu bir halka bulunur. Kedi gözü, hayvan portresine geçmeden önceki en iyi ara duraktır.
7. Ağaç kabuğu. Bir ağacın gövdesinden yaklaşık bir avuç içi kadar alanı kadraja alın. Bu bir doku alıştırmasıdır ve tek kuralı vardır: çatlakları çizgiyle değil, koyu tonla açın. Çizgiyle çizilen kabuk kazınmış tahta gibi görünür. Çatlağın içi koyu, kenarı ise ışığa bakan tarafta parlak, karşı tarafta koyudur; bu ikili yapı kabuğu üç boyutlu yapar. Aynı mantık ileride cilt kırışıklığı, taş ve toprak dokusunda birebir işe yarayacak.
8. Deniz kabuğu. Spiral bir yapı üç boyutlu olarak döndüğü için hem perspektif hem ton aynı anda çalışır. Sarmalın çizgisini takip ederek gölgelemek gerekir; yatay ya da dikey tarama yaparsanız kabuk düz bir spiral desene döner. Ayrıca kabuğun üzerindeki ince çizgiler yüzeyi takip eder ve nesnenin döndüğü yerde sıklaşır. Elinizin altında deniz kabuğu yoksa bir salyangoz kabuğu, hatta burma bir hamur işi bile aynı problemi çözdürür.
9. Buruşuk kâğıt torba. Birinci seviyedeki buruşuk kâğıdın bir üst adımıdır: burada hem yüzlerce küçük düzlem hem de torbanın kendi silindirik biçimi vardır. Yani ayrıntı ile bütün aynı anda tutulmalıdır. Başlarken torbanın genel kütlesini üç büyük tonla kurun, buruşuklukları o tonların üzerine ekleyin. En sık yapılan hata, her kırışıklığı aynı koyulukta çizip torbanın hacmini kaybetmektir; gölgede kalan kırışıklıklar ışıktakilerden daima daha soluktur.
10. Kuş tüyü. Bir tüyde binlerce lif vardır ve hiçbiri tek tek çizilemez. Yapılacak şey lif gruplarını görmektir: uçlarda ayrılmış tutamlar, ortada sıkı ve düzgün alanlar, sap boyunca ince bir parlaklık. Grupları ton olarak yerleştirdikten sonra yalnızca kenarlardaki birkaç ayrık lifi tek tek çizmek yeterlidir. Tüy, karakalemde en çok sabır isteyen konulardan biridir ve genellikle çizimi bitiren değil, bırakmayı öğrenen kişi kazanır.
11. Kol saati veya masa saati. Elips, fırçalanmış metal, üzerinde cam ve küçük rakamlar aynı çizimde bir araya gelir. En kritik nokta merkez hizasıdır: akrep ve yelkovanın çıktığı nokta kadranın geometrik merkezinde değilse saat hemen sahte görünür. Rakamları okunaklı yazmaya çalışmayın; perspektifte rakamlar birer küçük ton lekesidir. Kadran camı üzerindeki tek bir parlaklık şeridi, saatin camlı olduğunu anlatmaya yeter.
12. Kitap yığını. Üst üste dört beş kitap koyun, hafifçe kaydırın. Bu alıştırma perspektifi acıtmadan öğretir: kitapların kenarları paralel değildir, hepsi göz hizasına göre hafifçe yakınsar. Sayfa kenarlarındaki ince çizgi ritmi ise tekrar eden birimleri çizmenin en iyi provasıdır; hepsini aynı kalınlıkta çizerseniz yığın bir tarak gibi görünür, aralara farklı tonlar kattığınızda kâğıt olur. Kapak ile sayfa arasındaki dar gölge çizgisi bu çizimin can damarıdır.

Seviye 3: İleri seviye için 12 karakalem çizim fikri

Üçüncü seviyenin ortak teması birleştirmedir. Buradaki konuların hiçbiri tek bir problem içermez; her biri oran, ton, doku ve kenar kontrolünü aynı çizimde ister. Bu yüzden bu bölümdeki çizimler tek oturuşta bitmez ve bitmemesi de normaldir. Bir portre iki üç seansa yayılabilir; arada bir gün beklemek gözü tazeler ve hataları görünür kılar.

1. Portre. İlk portrenizi seçerken fotoğrafın niteliği konudan daha önemlidir: yandan gelen net ışığı olan, gözleri açık, yüksek çözünürlüklü ve gülümsemesiz bir fotoğraf en kolayıdır. Gülümseme, dişleri ve yanak kaslarını devreye sokar; ilk denemede gereksiz zorluk yaratır. Çizime kareleme ya da ölçü alarak başlayın, eskizde benzerliği aramayın. Benzerlik konturdan değil, gözler arası mesafe, burun tabanı hizası ve çene genişliği gibi ölçülerden gelir.
2. Dokulu kumaş. Kadife ışığı yutar ve kenarları yumuşaktır; keten dokusu belirgindir ve kırışıklığı serttir; dantel ise boşluklarıyla çizilir, ipliğiyle değil. Üçünü de zorlaştıran şey, dokunun kumaşın kıvrımına uymak zorunda olmasıdır. Örgü kazakta ilmekler kolun yuvarlaklığı boyunca daralır; hepsini aynı büyüklükte çizerseniz kazak düz bir desene döner. Kural şudur: önce kıvrım, sonra doku. Tersi asla işlemez.
3. Su damlası. Cam ya da yaprak üzerinde tek bir damla. Küçüklüğüne aldanmayın; içinde bir mercek gibi arkasındaki görüntüyü ters çevirir, altında koyu bir gölge, üstünde iğne başı büyüklüğünde bir parlaklık vardır. Damlanın en koyu yeri genellikle gölgeye en yakın kenarıdır ve tam karşısında zeminden gelen ışıkla oluşan parlak bir hilal bulunur. Bu üç bileşen doğru yerleştiğinde damla kâğıdın üstünde duruyormuş gibi görünür.
4. Cam şişe. Boş bir cam bardaktan farkı sıvıdır: sıvı seviyesinin altında ve üstünde görüntü farklı kırılır, şişenin arkasındaki kontur sıvının içinde kayar. Bu kaymayı olduğu gibi çizmek gerekir; düzeltmeye çalışmak şişeyi plastikleştirir. Şişe etiketliyse etiketi de silindirin eğrisine göre daraltmayı unutmayın. Camda en sık yapılan hata her yeri açık gri bırakmaktır; camın koyu bölgeleri, cismin en koyu tonu kadar koyudur.
5. Hayvan kürkü. Kedi, köpek ya da tavşanın yalnızca bir bölgesini, örneğin burun ve çevresini kadraja alın. Kürk katman katman kurulur: en alta yönü takip eden orta koyulukta bir zemin, üzerine daha koyu tutamlar, en üste hamur silgiyle açılan açık tüyler ve son olarak 4B ile birkaç tek tel. Tüyün yönü kafatasının biçimini anlatır; yön yanlışsa kürk halıya benzer. Bu konu ileri seviyedir çünkü sabır bittiğinde çizim de biter.
6. Kalabalık manzara. Bir orman ya da ağaç kümesi, yüzlerce benzer birimden oluşur ve hepsini eşit detayda çizmek derinliği yok eder. Kural şudur: öndeki ağaçta yaprak grupları ayırt edilir, ortadaki ağaçta yalnızca kütle ve boşluk görülür, arkadaki ağaç tek bir yumuşak gri lekedir. Uzaklaştıkça hem detay hem kontrast azalır. Bu bilinçli fedakârlık, manzarayı manzara yapan tek şeydir.
7. Mimari perspektif. Bir sokak, eski bir konak cephesi ya da merdivenli bir ara sokak. Önce göz hizasını yatay bir çizgiyle belirleyin, kaçış noktalarını kâğıdın dışında bile olsa işaretleyin. Bütün derinlik çizgileri oraya gider. Pencerelerin dikey kenarları kâğıda dik kalır, yataylar ise kaçış noktasına yönelir. Perspektifte tek bir yanlış açı bütün cepheyi eğri gösterir; bu yüzden ölçü aşamasında acele etmeyin, gölgelendirme hızlı ilerler.
8. Hareketli figür. Koşan, dans eden ya da bir şeye uzanan bir figür. İşe konturdan başlarsanız figür donar. Bunun yerine hareket çizgisiyle başlayın: baştan ayağa uzanan tek bir eğri, vücudun akışını verir. Sonra omuz ve kalça eksenlerini birbirine göre eğik çizin; ikisi paralelse figür ayakta uyuyor gibi görünür. Ağırlığın hangi ayakta olduğunu belirlemek, çizimin ayakta durmasını sağlar. Detay en sona bırakılır, çoğu zaman hiç gerekmez.
9. El ve nesne birlikte. Bir elin cam bardak, kalem ya da meyve tutması. Zorluğu iki farklı malzemenin temas hâlinde olmasıdır: temas noktalarında ten bastırılır, hafifçe beyazlar ve hemen yanında dar bir koyu gölge oluşur. Bu ince gölge şeridi olmazsa nesne elin içinde değil, elin önünde durur. Parmak uçlarındaki basıncı ve tırnak kenarındaki ince ışığı doğru yerleştirmek çizimi ikna edici yapar.
10. Islak saç. Saçın kütle mantığı ile suyun parlaklık mantığı aynı alanda çakışır. Islak saç, kuru saçtan daha koyudur ama üzerindeki ışık şeritleri çok daha keskindir; yumuşak geçişle çizilirse saç yağlı görünür. Sıralama şöyledir: koyu kütle, tutam ayrımları, sonra hamur silgi ya da silgi kalemiyle sert kenarlı ışık şeritleri. Uçlarda toplanan damlalar için su damlası alıştırmasında öğrendiğiniz üç bileşeni kullanın.
11. Gözlüklü portre. Cam, arkasındaki yüzü hem gösterir hem de hafifçe kaydırır ve büyütür. Çerçevenin kenarında yüzün konturu bir milimetre yer değiştirir; bu kayma çizilmezse gözlük yüze yapıştırılmış bir tel gibi durur. Ayrıca çerçevenin yüze düşen gölgesi ve camdaki tek bir parlaklık şeridi gerekir. Cam yüzeyi tamamen gri yapmayın; gözler camın ardından net görünmeli, yalnızca kenarlarda bozulma olmalıdır.
12. Sis veya duman. Kenarı olmayan tek konu olduğu için en sona bırakılır. Çizim tamamen çıkarmalı çalışır: geniş bir alan grafitle eşit şekilde kaplanır, sonra hamur silgi ve pamukla açıklıklar açılır. Sisin içindeki nesneler uzaklaştıkça yalnızca soluklaşmaz, aynı zamanda kenarları kaybolur. Bir sokak lambası ya da ağaç silueti eklemek, sise ölçek kazandırır ve çizimin okunmasını sağlar.

Kolay ve güzel karakalem çizimleri

Kolay ve güzel çoğu zaman birbiriyle çelişen iki istek gibi görülür; oysa değildir. Bir çizimi güzel yapan şey konusunun zorluğu değildir. Zor bir konuyu kötü çizmek mümkündür, kolay bir konuyu çarpıcı çizmek de. Kolay bir konuyu güzel yapan üç şey vardır ve üçü de teknik değil, karar meselesidir.

• Tek ve net bir ışık yönü. Işığın nereden geldiği belli olduğunda en basit nesne bile hacim kazanır. Dağınık ışıkta çizilen bir gül, tek yönden aydınlatılmış bir soğandan daha az etkileyici olur.
• Boş bırakılmış arka plan. Yeni başlayanların en sık yaptığı süsleme hatası, arka planı kalp, yıldız ya da rastgele taramayla doldurmaktır. Kâğıdın beyazı bir eksik değil, bir tercihtir; nesneyi öne çıkarır.
• Cesurca konmuş en koyu ton. Çoğu çizim orta gri tonlarda kalır ve bu yüzden soluk görünür. Çizimde en az bir yer gerçekten koyu olmalıdır. En koyu ton konduğu anda bütün diğer tonlar yerine oturur.
• Kadraj cesareti. Nesneyi kâğıdın ortasına küçücük yerleştirmek yerine yakın plan almak, sıradan bir konuyu tasarıma dönüştürür. Yarım kesilmiş bir limonun kâğıdı doldurması, tam bir meyve tabağından daha güçlüdür.

Aşağıdaki on konu, hem tek oturuşta bitecek kadar kolay hem de bittiğinde duvara asılabilecek kadar güzel sonuç verir. Hepsi tek nesnedir, hiçbiri perspektif hesabı istemez ve hepsi yukarıdaki dört karara uyduğunuzda çok daha iyi görünür.

• Tek gül goncası. Açmamış bir gonca, açmış bir gülden çok daha kolaydır; yaprak sayısı azdır ve kıvrımlar iç içe geçmez. Dıştaki yaprakların kenarındaki ince ışık çizgisi çiçeği canlandırır.
• İkiye kesilmiş limon veya kivi. Kesitteki ışınsal yapı tekrar eden bir düzendir ve tekrar, gözü memnun eder. Kesit yüzeyinin nemli parlaklığı için birkaç noktayı hiç dokunmadan bırakın.
• Fincan ve tabak. İki elips, bir kulp, bir gölge. Sade ama tamamlanmış hissi verir. Fincanın tabağa düşürdüğü gölge, çizimi bir arada tutan bağdır.
• Kirpikli tek göz. Karakalemin en çok paylaşılan konusu olmasının sebebi basittir: küçük alanda yüksek etki. Gözyaşı bezini ve alt kapağın kalınlığını atlamayın, göz bu iki ayrıntıyla insanlaşır.
• Dolunay yüzeyi. Bir daire ve içinde yumuşak gri lekeler. Silgiyle açma tekniğinin en zevkli uygulaması; kraterlerin kenarında ince bir parlaklık bırakmak yeterlidir.
• Kuş tüyü. Tek bir tüy, uçlarında birkaç ayrık lif ve sap boyunca ince bir ışık. Az malzemeyle zarif bir sonuç veren en güvenilir konu.
• Yün yumağı ve şiş. Sarım yönünü takip eden çizgiler yumağı yuvarlaklaştırır. Şişin metal parlaklığı, yünün mat yüzeyiyle karşıtlık kurar ve ikisi birbirini güçlendirir.
• Yanan mum. Alev karakalemde boyanmaz, çevresi koyulaştırılarak bırakılır. Mumun gövdesindeki erimiş balmumu akıntısı da yumuşak geçiş için iyi bir alıştırmadır.
• Çam kozalağı. Tekrar eden pullar spiral biçiminde dizilir; her pulun altında küçük bir gölge vardır. Bu küçük gölgeler kozalağı hacimlendirir ve çizime doku zenginliği katar.
• Kelebek kanadı. Simetriyi tamamen çizmek yerine tek kanadı yakın planda almak hem kolaylaştırır hem daha çağdaş bir kadraj verir. Kanattaki desenler pul pul yapıyı takip eder.

Karakalem kız çizimleri ve kolay portre fikirleri

En çok aranan karakalem konularından biri kız yüzü çizimidir ve aranma sebebi bellidir: sonucu insana en yakın hissettiren konu insanın kendisidir. Ancak yeni başlayanlar genellikle en zor açıyı seçer — tam karşıdan bakan, gülümseyen bir yüz. Tam karşıdan çizilen yüz simetri gerektirir ve simetride bir milimetrelik kayma bile hemen fark edilir. Kolay bir başlangıç için doğru açı yandan görünüştür (profil); ikinci sırada üç çeyrek açı gelir.

Profil çiziminde iki gözü hizalamak, iki yanağı eşitlemek gibi problemler ortadan kalkar. Alın, burun, dudak ve çene tek bir kontur çizgisi üzerinde sıralanır. Bu kontur doğru olduğunda yüz otomatik olarak inandırıcı görünür. Aşağıdaki sıra, hiç yüz çizmemiş birinin bile takip edebileceği bir yol izler; ayrıntılı oran bilgisi için yüz çizimi oranları rehberine bakabilirsiniz.

Kolay kız yüzü nasıl çizilir?

1. Bir daire ve bir çene çizgisiyle başlayın. Kafatası bir daire, çene ise bu dairenin alt kısmından aşağı inen yumuşak bir V biçimindedir. Kadın yüzünde çene ucu genellikle daha dar ve yuvarlaktır. Daire ile çene ucu arasındaki mesafe, yüzün toplam uzunluğunun yaklaşık üçte birini oluşturur.
2. Yatay orta çizgiyi çekin. Gözler, kafanın en tepesi ile çene ucu arasındaki mesafenin tam ortasındadır. Hemen herkesin ilk çizimlerinde gözler fazla yukarıdadır, çünkü beynimiz alnı olduğundan küçük tahmin eder. Bu çizgiyi çekmek, o hatayı baştan siler.
3. Burun ve dudak hizalarını işaretleyin. Göz çizgisi ile çene ucu arasını üçe bölün. Üstteki bölmenin bittiği yer burun tabanıdır. Burun tabanı ile çene arası tekrar üçe bölündüğünde, üstteki bölmenin bittiği yer alt dudağın üstüdür.
4. Gözleri yerleştirin. Yüz genişliği yaklaşık beş göz genişliğindedir ve iki göz arasındaki boşluk bir göz genişliğindedir. Bu ölçü, göz çiziminde en çok kaçırılan ayrıntıdır; gözleri fazla yakın çizmek yüzü hemen bozar.
5. Kulakları göz ile burun arasına oturtun. Kulağın üst hizası göz çizgisiyle, alt hizası burun tabanıyla aynıdır. Baş öne ya da arkaya eğikse bu iki hiza da aynı açıyla eğilir.
6. Kaşları saç gibi değil, kütle gibi çizin. Kaş tek tek tüylerden değil, tek bir yumuşak lekeden oluşur. Leke yerleştikten sonra kenarlarına birkaç ince tüy eklenir. Kaşın en koyu yeri ortaya yakın kısmıdır, uçlara doğru açılır.
7. Saçı kütleyle kurun. Saç çizgisini alnın etrafında keskin bir hat olarak çizmeyin; saç, alına doğru yumuşayarak biter. Saçın tamamını orta koyulukta boyayın, sonra hamur silgiyle ışık tutamlarını açın, en son birkaç tek tel ekleyin.
8. Boyun ve omuzu ekleyin. Yeni başlayanların yüzü havada bırakması çok yaygındır. Boynun kalınlığı çene genişliğine yakındır ve boyun kafadan dik değil, hafif öne eğik çıkar. Çenenin boyna düşürdüğü gölge, başın vücuttan ayrılmasını sağlar.
9. Tonlamayı en sona bırakın. Bütün oranlar oturmadan gölgelendirmeye başlamayın. Ton, hatayı kalıcı hâle getirir; oran aşamasında çizgiler silinebilecek kadar hafif olmalıdır. İlk gölgeler burun kanadının yanına, alt dudağın altına ve çenenin altına gelir.

Kız portresi için 10 fikir

• Yandan profil. En kolay başlangıç. Tek kontur çizgisi doğru olduğunda yüz kurulmuş olur; simetri sorunu yoktur.
• Gözleri kapalı yüz. Göz bebeği ve bakış yönü sorunu ortadan kalkar, geriye yalnızca kapak kıvrımı ve kirpik kalır. Duygusal etkisi yüksek, teknik zorluğu düşüktür.
• Örgü saç. Örgü, tekrar eden bir yapı olduğu için ritim alıştırmasıdır. Her örgü halkasının altında koyu bir gölge, üstünde bir ışık şeridi vardır.
• Şapkalı portre. Şapkanın siperi yüze net bir gölge düşürür. Bu gölge sınırı, ton çalışmasını hem kolaylaştırır hem çizimi dramatik yapar.
• At kuyruğu. Saçın toplandığı noktada tutamlar bir merkeze doğru daralır. Yön takip etme alıştırması için ideal.
• Elini yüzüne dayamış figür. El ve yüz aynı çizimde buluşur; temas noktasında yanağın hafifçe bastırıldığını göstermek çizimi ikna edici yapar.
• Rüzgârda dağınık saç. Saçın uçları arka planla iç içe geçer. Kenarları yumuşatarak bırakmak, çizime hareket katar.
• Yalnızca dudak ve çene. Yüzün tamamını çizmeden yakın plan almak, hem kolaydır hem güçlü bir kadraj verir.
• Yarım yüz. Kâğıdın kenarında kesilen bir yüz, çizimin tamamlanmamış görünmesini değil, tasarlanmış görünmesini sağlar.
• Omuz üstünden geriye bakan figür. Boyun dönüşü ve çene ile omuz ilişkisi üzerine iyi bir alıştırma; üç çeyrek açıyı çalışmak için doğal bir gerekçe.

Karakalem manzara çizimleri

Manzara ilk bakışta kolay görünür: ne oran hatası vardır ne de benzerlik kaygısı. Bir dağ biraz farklı çıksa kimse fark etmez. Ama karakalem manzarada asıl sınav derinliktir. Fotoğraftaki her ağacı aynı özenle çizerseniz sonuç düz bir duvar kâğıdı gibi olur. Manzarayı manzara yapan şey, uzaklaştıkça hem tonun açılması hem de detayın azalmasıdır.

• Tek ağaç (kolay). Bir alanın ortasında duran tek ağaç, manzaranın en sade hâlidir. Yaprak kütlelerini üç dört büyük gruba ayırın, her grubun altını koyu bırakın. Gövdeye düşen dal gölgeleri ağacı yuvarlaklaştırır.
• Bulutlu gökyüzü (kolay). Yalnızca gökyüzü ve alt kenarda ince bir kara şeridi. Silgiyle çalışma pratiği için en iyi manzara konusu.
• Dağ silsilesi (kolay–orta). Üst üste binen üç sıra dağ çizin: en öndeki koyu ve detaylı, ortadaki orta ton, en arkadaki çok açık ve neredeyse detaysız. Bu üç kademe, derinlik kuralını tek çizimde öğretir.
• Patika yol (orta). Yolun genişliği uzaklaştıkça daralır ve kenarındaki otlar küçülür. Perspektifi resmi kurallar olmadan sezdiren en doğal konu.
• Deniz ufku ve kayalar (orta). Su yüzeyi yatay çizgilerle kurulur; uzakta çizgiler sıklaşır, yakında açılır. Kayalardaki sert kenarlar, suyun yumuşaklığıyla karşıtlık kurar.
• Göl yansıması (orta). Yansıma, nesnenin aynadaki hâli değildir: daha koyu, daha az kontrastlı ve dikey olarak hafifçe bozulmuştur. Bunu doğru yapmak manzarada büyük fark yaratır.
• Köy evi (orta). Kiremit dokusu, ahşap kapı, taş duvar ve bahçe ağacı bir arada. Farklı malzemeleri tek çizimde ayırt etmeyi öğretir. Bacadan çıkan duman için sis tekniğini kullanabilirsiniz.
• Ahşap köprü (orta–ileri). Tekrar eden korkuluk dikmeleri hem ritim hem perspektif ister. Suyun üzerine düşen köprü gölgesi kompozisyonu tamamlar.
• Orman içi (ileri). Ağaç gövdeleri arasından süzülen ışık huzmeleri, karakalemin en etkileyici manzara konusudur. Huzmeler boyanmaz; çevre koyulaştırılarak bırakılır.
• Tarla ve saman balyaları (ileri). Aynı nesnenin uzaklaştıkça küçülmesi ve soluklaşması, perspektif ile ton perspektifini aynı anda çalıştırır.

Manzarada derinlik kuran dört kural

1. Kontrast uzakta azalır. En koyu siyah yalnızca ön plandadır. Uzaktaki dağ ne kadar karanlık görünürse görünsün, ön plandaki gölgeden daha açık olmalıdır.
2. Detay uzakta kaybolur. Öndeki ağaçta yapraklar, ortadaki ağaçta kütleler, arkadaki ağaçta yalnızca siluet görünür. Bu fedakârlığı yapmak zordur ama şarttır.
3. Kenar sertliği uzakta yumuşar. Ön plandaki bir taşın kenarı keskin, uzaktaki tepenin kenarı belirsizdir. Kenar kontrolü, tondan bile güçlü bir derinlik aracıdır.
4. Üst üste binme her şeyden güçlüdür. Bir tepe diğerinin önünü kapatıyorsa, izleyici hangisinin önde olduğunu anında anlar. Perspektif hesabı yapmadan derinlik kurmanın en basit yolu budur.

Karakalem natürmort fikirleri

Natürmort, hareketsiz nesnelerden kurulmuş düzenlerin çizimidir ve yüzyıllardır resim eğitiminin omurgasını oluşturur. Sebebi çok pratiktir: model kaçmaz, ışık değişmez, düzeni siz kurarsınız. Bir portre modeli yorulur, bir manzarada güneş yer değiştirir; ama masaya koyduğunuz üç meyve yarın da aynı yerde durur. Bu yüzden ilerlemek isteyen herkes için natürmort en verimli çalışma alanıdır.

İyi bir natürmort düzeni rastgele kurulmaz. Nesne sayısını tek tutmak (üç veya beş), farklı yükseklikte nesneler seçmek ve en az iki nesnenin birbirine değmesini sağlamak, düzeni dağınık olmaktan çıkarır. Işık için tek bir masa lambası yeterlidir; nesneleri lambanın karşısına değil yanına yerleştirin ki gölgeler uzasın.

Natürmort kurarken beş kural

1. Tek sayıda nesne kullanın. Üç ya da beş nesne, göze dört veya altıdan daha dengeli gelir. Çift sayı kompozisyonu ikiye böler.
2. Yükseklikleri farklılaştırın. Aynı boyda üç nesne sıralanınca çizim bir raf gibi görünür. Bir uzun, bir orta, bir alçak nesne düzeni canlandırır.
3. En az iki nesne birbirine değsin. Değmeyen nesneler kâğıtta dağılır. Temas ya da üst üste binme, düzeni tek bir bütün hâline getirir.
4. Tek ışık kaynağı kullanın. İki lamba iki gölge demektir ve çizimde iki gölge kafa karıştırır. Odanın diğer ışıklarını kapatın.
5. Arka planı sadeleştirin. Nesnelerin arkasına düz bir karton ya da katlanmış bir bez koyun. Karışık bir arka plan, iyi çizilmiş nesneleri bile görünmez yapar.

Karakalem hayvan çizimleri

Hayvan çizimi, portreye geçmeden önceki en iyi köprüdür: canlı bir varlığın karakterini yakalamayı öğretir ama insan yüzündeki gibi milimetrik benzerlik baskısı yaratmaz. Bir kedi biraz farklı çıksa bile hâlâ kedidir. Buradaki asıl mesele tüy yönüdür; tüy, altındaki kemik ve kas yapısını takip eder ve yönü doğru olduğunda hayvan hemen üç boyutlu görünür.

• Uyuyan kedi (kolay). Kıvrılmış bir kedi tek bir yumuşak kütledir; bacak ve eklem sorunu yoktur. Sırt boyunca uzanan ışık şeridi ve karnın altındaki koyu gölge yeterlidir.
• Köpek burnu, yakın plan (kolay–orta). Nemli burun yüzeyi küçük parlaklıklarla, çevresindeki kısa tüyler ise yön çizgileriyle çalışılır. Küçük alanda yüksek etki veren bir konu.
• Serçe veya ispinoz (kolay–orta). Küçük kuşlar tek bir yumurta biçiminden türetilir. Kanat tüyleri katman katman dizilir; her katman bir öncekinin ucunu örter.
• Baykuş gözü (orta). İrisi çok büyük, çevresi ışınsal tüylerle kaplıdır. Tüylerin gözden dışarı doğru yayılan yönü, çizimin merkezini kendiliğinden kurar.
• Kedi gözü ve bıyıklar (orta). Bıyıklar çizilmez, bırakılır: koyu bölgede silgi kalemiyle açılır, açık bölgede ince ve hafif çizgiyle geçilir. Kalın siyah bıyık çizmek en yaygın hatadır.
• At başı (orta–ileri). Uzun kafa yapısı oran hatasını hemen belli eder. Burun deliği, çene kemiği ve göz çukuru arasındaki mesafeleri ölçüyle kontrol edin. Yele için saç tutamı alıştırması doğrudan işe yarar.
• Tavşan (orta). Kulakların içindeki damarlar ve ince tüyler, saydamlığa yakın bir etki verir. Kulak, gövdenin en açık ve en detaylı bölgesidir.
• Balık pulları (orta). Tekrar eden ve boyutu değişen birimler; her pulun alt kenarında ince bir gölge vardır. Islak parlaklık için birkaç noktayı boş bırakın.
• Kelebek (kolay–orta). Kanat desenleri simetriktir ama tek kanadı yakın planda çalışmak hem kolaydır hem daha ilgi çekicidir.
• Fil derisi veya kaplumbağa kabuğu (ileri). Saf doku çalışması. Çatlaklar ağ oluşturur ve bu ağ, altındaki hacmi takip ederek daralıp genişler.

Okul ödevi için karakalem çizim fikirleri

Okul için çizim yapmanın kendine özgü bir kısıtı vardır: süre. Bir ders saati kırk dakikadır ve ödev çoğu zaman bir akşamda bitirilmek zorundadır. Bu yüzden ödev konusu seçerken kriter güzellik değil, bitirilebilirlik olmalıdır. Yarım kalmış iddialı bir portre, tamamlanmış sade bir natürmortun yanında her zaman daha düşük değerlendirilir.

• Kâğıdı kirletmeyin. Ödev değerlendirmesinde en çok puan kaybettiren şey, elin sürtmesiyle oluşan gri lekelerdir. Çizim yaparken elinizin altına temiz bir kâğıt koyun.
• Konturu tek çizgiyle bitirin. Üst üste atılmış tüylü çizgiler acele izlenimi verir. Hafif ön çizgiyle arayın, doğru olan izi tek hamlede koyulaştırın.
• En az üç ton kullanın. Yalnızca kontur çizilmiş bir ödev eksik sayılır. Açık, orta ve koyu üç ton, çizimin bitmiş görünmesi için yeterlidir.
• Zemin gölgesini unutmayın. Nesnenin masaya oturduğunu gösteren tek şeydir ve eklenmesi bir dakika sürer.
• Kopya değil gözlem yapın. Fotoğrafa bakarak çizmek serbesttir; ama önünüzdeki gerçek bir nesneden çizmek her zaman daha özgün ve daha öğretici bir sonuç verir.

Basit karakalem çizimleri adım adım: elma

Aşağıdaki sıralama, karakalemde neredeyse her nesne için geçerli olan genel yöntemin somut bir uygulamasıdır. Elma seçilmesinin sebebi, hem küresel bir biçim hem hafif düzlemler hem de belirgin bir zemin gölgesi içermesidir. Bu sekiz adımı bir kez uyguladıktan sonra aynı sırayı armuda, soğana, taşa ya da bir portakala aynen uygulayabilirsiniz. Toplam süre yaklaşık kırk dakikadır.

1. 01

   Işığı kurun ve bakış açınızı sabitleyin

   Elmayı düz bir masaya koyun, tek bir masa lambasını sol ya da sağ yandan, hafif yukarıdan tutun ve odadaki diğer ışıkları kapatın. Sandalyenizi sabitleyin; çizim boyunca kafanızın yeri değişirse gölgenin biçimi de değişir. Elmanın sapı size doğru değil, hafif yana baksın; böylece sap çevresindeki çukur görünür kalır.

2. 02

   Genel biçimi çok hafif çizgilerle kurun

   HB kalemle, neredeyse görünmeyecek kadar hafif bastırarak elmanın dış sınırını arayın. Elma tam bir daire değildir; üstü hafif basık, tabanı hafif geniştir ve iki yanı simetrik değildir. Bu asimetriyi düzeltmeye çalışmayın, çizimi gerçekçi yapan tam olarak odur. Sap çukurunu ve tabandaki hafif girintiyi de bu aşamada işaretleyin.

3. 03

   Işık ve gölge sınırını çizin

   Elmanın üzerinde, ışık alan bölgeyle gölgede kalan bölgeyi ayıran bir sınır vardır. Bu sınır konturda değil, elmanın yüzeyinin biraz içindedir ve düz değil, biçimi takip eden eğri bir çizgidir. Onu çok hafif işaretleyin. Ayrıca masadaki zemin gölgesinin sınırını da şimdi belirleyin; gölge elmanın tabanından ışığın tersi yöne doğru uzanır.

4. 04

   Gölge bölgesini tek bir orta tonla doldurun

   2B kalemle, gölge sınırının içinde kalan tüm alanı eşit bir orta griyle kaplayın. Bu aşamada detay aramayın, koyu-açık değişimi de yapmayın; amaç çizimi ikiye bölmektir: ışıklı taraf beyaz, gölgeli taraf gri. Taramaları biçimi takip edecek şekilde, elmanın yuvarlaklığı boyunca kavisli yapın. Düz yatay tarama elmayı yassılaştırır.

5. 05

   En koyu bölgeyi bulun ve koyulaştırın

   Elmanın en koyu yeri, gölge sınırının hemen yanındaki dar şerittir; kenarı değil. Kenarda masadan yansıyan ışık nedeniyle ton biraz açılır. 4B kalemle bu dar şeridi koyulaştırın ve kenara doğru yavaşça açılmasına izin verin. Aynı anda zemin gölgesinin elmaya değdiği yeri de en koyu tonla çalışın; gölge uzaklaştıkça açılır.

6. 06

   Geçişleri yumuşatın

   Işıklı bölge ile gölgeli bölge arasındaki sınır sert kalmamalıdır. Kâğıt kalem (estompe) ya da katlanmış temiz bir kâğıtla geçişi yayın. Parmağınızı kullanmayın; ciltteki yağ kâğıda geçer ve yıllar içinde leke olarak ortaya çıkar. Dağıtma işleminden sonra ton soluklaşırsa 2B ile bir kat daha ekleyip tekrar yumuşatın.

7. 07

   En parlak noktayı temiz bırakın ve ayrıntıları ekleyin

   Işığın doğrudan vurduğu küçük parlak nokta hiç dokunulmamış kâğıt olmalıdır. Yanlışlıkla kapattıysanız hamur silgiyi sivriltip açın, ama dokunulmamış kâğıt kadar temiz olmayacağını bilin. Sap çukurunun içini koyulaştırın, sapın kendisine ince bir gölge ekleyin. Kabuktaki benekleri tek tek değil, çok hafif ton farklarıyla ima edin.

8. 08

   Geri çekilin ve kontrast kontrolü yapın

   Çizimi kolunuzu uzatarak ya da telefonla siyah beyaz fotoğrafını çekerek uzaktan değerlendirin. Uzaktan bakıldığında çizim soluk görünüyorsa en koyu bölge yeterince koyu değildir; korkmadan bir kat daha ekleyin. Ayrıca gölgeli tarafın kenarındaki yansıyan ışık, ışıklı taraf kadar açık olmamalıdır. Bu iki kontrol, elmayı kâğıttan öne çıkaran son adımdır.

Adım adım göz çizimi

Göz, tek başına çizilebilen ve tek oturuşta biten en popüler karakalem konusudur. Aşağıdaki yedi adım, portreye geçmeden önce göz yapısını anlamak için tasarlandı. Çizim boyunca gözü bir yüzey üzerine yerleştirilmiş bir küre olarak düşünün; göz kapakları o kürenin üzerinde yatan iki kalın şerittir.

1. 01

   Badem biçimini kurun

   HB ile hafifçe bir badem çizin. İç köşe (buruna yakın olan) dıştaki köşeden biraz daha aşağıdadır ve sivridir; dış köşe daha yukarıda ve yuvarlaktır. Bu iki köşenin yüksekliği eşit olursa göz cansız görünür.

2. 02

   İrisi ve göz bebeğini yerleştirin

   İris tam bir daire değil, üst göz kapağının altında kalan kesik bir dairedir; doğal bakışta üst kısmının bir bölümü daima kapak tarafından örtülür. Göz bebeği irisin tam merkezindedir ve çizimin en koyu yeridir. İrisi tamamen görünür çizmek, şaşkın bir ifade yaratır.

3. 03

   Üst göz kapağının kalınlığını ekleyin

   Göz kapağı bir çizgi değil, bir kalınlığı olan et parçasıdır. Üst kapağın alt kenarında ince bir yüzey vardır ve bu yüzey göze gölge düşürür. Alt kapakta ise ışık alan ince bir şerit bulunur; bu şerit çizilmezse göz yüzeye oturmaz.

4. 04

   Kapak gölgesini serin

   2B ile üst kapağın hemen altındaki alanı, irisin üst kısmını da kapsayacak şekilde gölgelendirin. Gözün en koyu bölgesi göz bebeği ve bu gölgedir. Gölgenin kenarı yumuşak olmalıdır; sert bir sınır kapağı kesik gösterir.

5. 05

   İrisin yapısını çalışın

   İriste merkezden dışa doğru yayılan ince çizgiler vardır ve dış kenarda koyu bir halka bulunur. Göz bebeğinin çevresini koyu, iris kenarına yakın bölgeyi ise gölge yönüne göre açık tutun. İrisin en açık yeri, ışık kaynağının karşı tarafındadır; çünkü göz saydam bir küredir ve ışığı içinden geçirir.

6. 06

   Işık noktasını koruyun ve kirpikleri ekleyin

   Göz bebeğinin üzerine düşen parlak nokta hiç dokunulmamış kâğıt olarak kalmalıdır; genellikle ışık kaynağının geldiği tarafta, göz bebeği ile iris sınırında yer alır. Kirpikleri kapağın kenarından tek tek değil, tutamlar hâlinde ve dışa doğru kavis çizerek ekleyin. Dipte kalın, uçta ince olmalıdır.

7. 07

   Göz çevresini yumuşatarak bitirin

   Gözü boşlukta bırakmayın. Göz çukurunun üst kısmına, kaşa doğru çok hafif bir gölge; alt kapağın altına ince bir yumuşak ton ekleyin. Göz pınarını (iç köşedeki küçük pembe bölge) koyu bir nokta olarak belirtin. Bu üç ayrıntı, izole bir göz çizimini bir yüzün parçası gibi gösterir.

Bugün ne çizebilirim? 30 günlük karakalem takvimi

Düzenli çizmenin önündeki en büyük engel yetenek ya da zaman değil, karar yorgunluğudur. Ne çizeceğine karar vermek çoğu zaman çizmenin kendisinden daha fazla enerji harcatır ve o enerji bittiğinde defter kapanır. Aşağıdaki takvim bu kararı sizin yerinize veriyor. Sıra, becerileri üst üste bindirecek şekilde düzenlendi: her hafta bir öncekinin üzerine kuruluyor ve otuzuncu günde bir portre çizecek donanıma sahip oluyorsunuz. Bir günü kaçırırsanız atlamayın, ertesi gün kaldığınız yerden devam edin.

Bu takvimin en değerli kısmı otuzuncu gün değil, on dördüncü gündür. O gün ilk iki haftanın en beğenmediğiniz çizimini tekrar çizersiniz ve aradaki fark, devam etmek için gereken tek kanıttır. Çizimlerinizi tarih atarak saklayın; iki ay sonra geriye baktığınızda ilerlemenin ne kadar somut olduğunu göreceksiniz.

Karakalem çiziminde sık yapılan hatalar

Aşağıdaki hataların ortak özelliği, yetenekle hiç ilgisi olmamasıdır. Hepsi alışkanlıktır ve alışkanlıklar fark edildiği anda değişmeye başlar. Yeni bir çizime başlamadan önce bu listeye göz atmak, tek başına birkaç aylık ilerlemeye denk gelebilir.

1. Baştan sert bastırmak. İlk çizgiler silinebilir olmalıdır. Derin bir iz bıraktığınızda kâğıt yüzeyi ezilir ve o iz silgiden sonra bile görünmeye devam eder.
2. Konturu koyu çizip içini boyamak. Gerçek dünyada nesnelerin etrafında siyah bir çizgi yoktur. Biçim, konturla değil tonun bittiği yerle tanımlanır. Kalın kontur, çizimi boyama kitabına benzetir.
3. Orta tonlarda kalmak. En sık görülen sorun budur: her şey gri, hiçbir şey siyah ya da beyaz değil. Bir çizimde en az bir gerçekten koyu ve bir gerçekten temiz beyaz alan olmalıdır.
4. Zemin gölgesini atlamak. Gölgesi olmayan nesne havada asılı durur. Zemin gölgesi, çizimi kâğıda oturtan tek unsurdur ve eklenmesi en fazla iki dakika sürer.
5. Bildiğini çizmek. Beyin bir gözü badem, bir masayı dikdörtgen olarak hatırlar. Perspektifte hiçbiri öyle görünmez. Gördüğünüz biçim tuhaf geliyorsa muhtemelen doğru bakıyorsunuzdur.
6. Parmakla dağıtmak. Ciltteki yağ kâğıda geçer ve zamanla sarı leke olarak ortaya çıkar. Estompe, katlanmış kâğıt ya da pamuk kullanın.
7. Tek tek saç teli çizmek. Saç kütledir. Tek tel çizerek başlanan saçlar her zaman tel yığınına benzer, saça değil.
8. Işık kaynağını değiştirmek. Çizim ortasında lambanın yerini ya da oturduğunuz açıyı değiştirmek gölgeleri bozar. Işığı sabitleyin, molada bile yerini korusun.
9. Silgiyi yalnızca hata için kullanmak. Karakalemde silgi bir çizim aracıdır. Işık açmak, kenar netleştirmek ve doku vermek için kullanılır.
10. Çok küçük çizmek. Kâğıdın ortasında minik bir çizim, ton çalışmasına yer bırakmaz. Nesneyi kâğıdın en az yarısını kaplayacak kadar büyük çizin.
11. Bitmeden yeni çizime geçmek. Yarım kalmış on çizim, bitmiş bir çizim kadar öğretmez. Bitirme aşaması, yani son yüzde yirmi, en çok öğrendiğiniz kısımdır.
12. Sürekli aynı konuyu çizmek. Yalnızca göz ya da yalnızca anime yüzü çizmek belli bir noktadan sonra ilerlemeyi durdurur. Ton, doku, perspektif ve oran ayrı ayrı beslenmelidir.

Fikirden esere: çizimi bir adım öteye taşımak

Bu rehberdeki fikirler tek başına çizmek isteyenler için hazırlandı. Bir noktadan sonra kendi çizimlerinizden bazılarının artık alıştırma olmadığını, bitmiş bir iş olduğunu fark edersiniz. O aşamada iki şey işe yarar: çalışmayı fiksatifle sabitlemek ve asitsiz paspartuyla çerçeveletmek. Grafit sabitlenmediği sürece sürtünmeye karşı savunmasızdır ve zamanla soluklaşır.

Bazı ziyaretçiler bu sayfaya kendisi çizmek için değil, bir portre yaptırmak için ulaşıyor. Bir karakalem portrenin kapsamı; ebadı, figür sayısı, arka planın çalışılıp çalışılmayacağı, referans fotoğrafın niteliği ve çalışmanın ne kadar sürdüğü gibi etkenlere göre değişir. Bu etkenlerin her birinin sonucu nasıl belirlediğini Portre Fiyatını Ne Belirler? rehberinde ayrıntılı olarak anlattık; sipariş öncesi bakmanız gereken sayfa orasıdır (/rehber/portre-fiyatini-ne-belirler/). Fotoğrafınızı WhatsApp üzerinden gönderdiğinizde kapsamı birlikte netleştiriyoruz.

Sık sorulan sorular