Yüz Çizimi Oranları: Doğru Yüz Nasıl Çizilir?

Yüz çizimini öğrenmek isteyen hemen herkes aynı yerden başlar: gözü çizer, sonra burnu, sonra ağzı. Parçalar tek tek güzel çıkar ama bir araya geldiklerinde yüz tanıdık gelmez, hatta çoğu zaman insan yüzüne bile benzemez. Sebep neredeyse her zaman aynıdır: parçalar doğru, aralarındaki mesafeler yanlıştır. İnsan beyni bir yüzü detaylardan değil, detaylar arasındaki ölçü ilişkilerinden tanır. Bu yüzden yüz çizimi bir çizgi meselesi değil, bir oran meselesidir.

Aşağıdaki rehber, akademik resim eğitiminde yüzyıllardır kullanılan klasik yüz kanonunu, Andrew Loomis'in baş inşa yöntemini ve atölyede portre çalışırken gerçekten işe yarayan kontrol yollarını bir arada veriyor. Ölçüler ezberlenmek için değil, elin doğru mesafeyi kendiliğinden bulması için vardır. Kanonu bir kez içselleştirdikten sonra, karşınızdaki gerçek yüzün kanondan nerede saptığını görmeye başlarsınız; benzerlik tam olarak orada, sapmalarda saklıdır.

Tek cümlelik özet: Göz çizgisi başın tam ortasındadır, saç çizgisinden çeneye kadar olan yüz üç eşit parçaya bölünür, iki göz arasında bir göz genişliği boşluk vardır ve kulak kaş hizasında başlayıp burun tabanında biter.

Yüz Çizimi Neden Oranla Başlar?

Bir portrenin benzeyip benzemediğine karar veren şey, kirpiklerin sayısı ya da dudağın parlaklığı değildir. Gözlerin birbirine uzaklığı, burun tabanının çeneye mesafesi, elmacık kemiğinin genişliği ve alnın yüksekliği gibi birkaç ana ölçüdür. Bu ölçüler doğruysa, kaba bir eskiz bile kişiyi tanıtır. Ölçüler yanlışsa, saatlerce çalışılmış son derece temiz bir karakalem bile "biraz benzemiş ama o değil" hissini verir.

Bu yüzden profesyonel çalışma sırası her zaman büyükten küçüğe ilerler: önce başın küresel hacmi ve çene yapısı, sonra yüzün yatay hizaları, sonra organların yerleşimi, en sonda detay ve doku. Detaya, oran onaylanmadan asla geçilmez. Bir portre siparişinde de bu böyledir; eskiz aşamasında oran onaylanmadan değer çalışmasına başlanmaz, çünkü yanlış orana yapılan her dakikalık işçilik sonunda silinir.

Temel Yüz Oranları: Ezberlenmesi Gereken Ölçüler

Aşağıdaki tablo, cepheden (önden) bakılan, başı dik duran yetişkin bir yüz için klasik kanonu özetler. Birim olarak ya baş yüksekliği (tepe noktasından çene altına) ya da göz genişliği kullanılır; ikisi de sayfada elinizin altındadır, bu yüzden ölçüm için pratiktir.

Üçte Bir Kuralı (Yüzün Üç Bölgesi)

Klasik kanonun en çok işe yarayan tek kuralı budur. Saç çizgisinden çene altına kadar olan yüz bölgesi üç eşit yatay şeride bölünür:

1. Üst üçte bir: Saç çizgisinden kaş hizasına kadar olan alın bölgesi.
2. Orta üçte bir: Kaş hizasından burun tabanına (burun deliklerinin alt hizası) kadar. Gözler bu bölgenin üst kısmındadır.
3. Alt üçte bir: Burun tabanından çene altına kadar. Ağız, alt dudak ve çene bu bölgeyi paylaşır.

Dikkat: Bu kural saç çizgisinden başlar, kafatasının tepesinden değil. Yeni başlayanların en yaygın hatası, üçlemeyi başın tepe noktasından başlatmaktır; bu durumda gözler olması gerekenden çok yukarı çıkar, kafatası küçülür ve yüz "maymunsu" bir görünüm alır. Kafatasının tepesi ile saç çizgisi arasında, üçlemenin dışında kalan ayrı bir hacim daha vardır ve bu hacim baş yüksekliğinin kabaca dörtte birine yakındır.

Alt üçte bir, kendi içinde tekrar üçe bölünür: burun tabanından itibaren ilk bölmede dudakların birleşme çizgisi, ikinci bölmede alt dudağın alt sınırı ve çene çukuru, üçüncü bölmenin sonunda çene ucu bulunur. Bu ikinci bölmeyi atlayan çizimlerde ağız burna yapışır ve yüz yaşlı ya da kaba görünür.

Gözler Arası Bir Göz Mesafesi

İki gözün iç köşeleri arasındaki mesafe, bir gözün genişliğine eşittir. Bu, portre çiziminde en hızlı hata yakalatan kuraldır: çiziminizin iki gözü arasına, kâğıttan kestiğiniz üçüncü bir göz kopyasını koyun; sığmıyorsa gözler birbirine çok yakın, arada boşluk kalıyorsa çok uzaktır. Aynı hizada, başın kenarları ile dış göz köşeleri arasında da yaklaşık birer göz genişliği pay bulunur. Toplam: şakak + göz + boşluk + göz + şakak = beş göz.

Gözün kendisi de bir ölçü kaynağıdır. Cepheden bakan, açık ama gergin olmayan bir gözde iris üstten hafifçe göz kapağının altında kalır, alttan ise genellikle alt kapağa değer. İrisin tamamı görünüyorsa yüz irkilmiş ya da korkmuş görünür; bu, portrelerde farkında olmadan yapılan ve modeli tedirgin gösteren klasik bir hatadır.

Kulak, Kaş ve Burun Hizası

Baş dik dururken ve cepheden bakılırken kulak, kaş hizasında başlar ve burun tabanında biter. Bu tek kural, çizimlerdeki en sık görülen "kulak çok küçük" hatasını tek başına çözer. Çoğu kişi kulağı gözünde canlandırdığından çok daha ufak çizer; oysa kulak, yüzün orta üçte birinin tamamı kadar yer kaplar.

Baş yukarı ya da aşağı eğildiğinde bu hiza kayar: baş öne eğildiğinde kulak, kaş ve burun hizalarının üstünde kalıyormuş gibi görünür; baş yukarı kalktığında altında kalır. Bunun sebebi kulağın yer değiştirmesi değil, yüz hizalarının perspektifle kavis çizmesidir. Kulak, kafatasının yan düzleminde, profilden bakıldığında başın dikey ortasının hemen arkasında durur.

Saç Çizgisi ve Alın Payı

Saç çizgisi anatomik bir sınır değil, kişiye göre değişen bir işarettir; bu yüzden üçleme kuralını uygularken saçın kendisine değil, alnın kavis yaparak kafatasının üst düzlemine döndüğü yere bakın. Ayrıca saç, kafatasının üstüne oturan ayrı bir hacimdir: saçı kafatasının konturuna yapışık çizmek, başın tepesini basık gösterir. Gür saçta bu hacim baş yüksekliğine gözle görülür bir pay ekler ve siluetin dışına taşar.

Loomis Metodu: Baş Küresi ve Çene İnşası

Andrew Loomis'in yöntemi, başı bir oval olarak değil, bir küre artı bir çene bloğu olarak kurar. Bunun kritik faydası, yöntemin sadece cepheden değil, her açıdan çalışmasıdır: küreyi döndürdüğünüz an yüzün bütün hizaları perspektifle birlikte kendiliğinden kavis alır. Karakalem portrede üç çeyrek açı bu kadar yaygınken, ovalle çalışan bir çizim yöntemi ilk dönüşte çöker.

1. 01

   1. Küreyi çizin

   Serbest elle, olabildiğince temiz bir daire çizin. Bu daire kafatasının beyin kısmıdır; henüz yüz yoktur. Çizgiyi çok hafif tutun (2H ya da hafif bastırılmış HB), çünkü bu daire çizimin sonunda görünmeyecek.

2. 02

   2. Yan düzlemleri tıraşlayın

   Kafatası tam küre değildir; şakak bölgesinde iki yandan yassıdır. Kürenin merkezinden, yarıçapın kabaca dörtte üçü kadar bir daire düşünün ve bu daireyi kürenin iki yanına düz bir kesit gibi uygulayın. Bu kesitler kulakların oturacağı yan düzlemlerdir.

3. 03

   3. Dikey orta çizgiyi ve kaş çizgisini geçirin

   Başın hangi yöne baktığını belirleyen dikey orta çizgiyi kürenin yüzeyine, hafif bir kavisle çizin. Ardından buna dik olan yatay kaş çizgisini geçirin. Bu iki çizgi başın yönünü tanımlar; sonrasındaki her organ bunlara göre yerleşecektir.

4. 04

   4. Çeneyi kürenin altına ekleyin

   Kürenin alt sınırı kaş hizasıdır. Kaş hizasından çene ucuna olan mesafe, kaş hizasından kürenin tepesine olan mesafeye kabaca eşittir. Çene ucunu orta çizgi üzerinde işaretleyin ve kürenin yan düzlemlerinden aşağı inen çene kemiği hatlarını bu noktaya bağlayın.

5. 05

   5. Kaş–çene arasını ikiye bölün

   Bu bölmenin ortası burun tabanıdır. Aynı birimi kaş hizasından yukarı taşıdığınızda saç çizgisini bulursunuz. Böylece klasik üçleme, ölçü almadan, doğrudan inşadan çıkmış olur.

6. 06

   6. Göz çizgisini yerleştirin

   Göz çizgisi kaş hizasının biraz altında, başın tepe noktası ile çene altının tam ortasındadır. Bu iki kontrolü birlikte kullanın: inşadan çıkan yer ile toplam yüksekliğin ortası çakışmıyorsa çene bloğunu uzatıp kısaltarak düzeltin.

7. 07

   7. Organları kutu olarak kondurun

   Detaya girmeden önce gözleri birer badem, burnu bir kama, ağzı tek bir çizgi ve iki hacim olarak yerleştirin. Beş göz kuralını, burun genişliğini ve ağız köşelerinin göz bebeği hizasını burada kontrol edin.

8. 08

   8. Çene kütlesini ve elmacığı bağlayın

   Elmacık kemiğinden çene köşesine, çene köşesinden çene ucuna inen üç düzlemi netleştirin. Kadın ve erkek yüzü farkı büyük ölçüde burada belirlenir. Bu aşama bitene kadar hiçbir gölge, hiçbir kirpik, hiçbir saç teli çizilmez.

9. 09

   9. Oranı onaylayın, sonra detaya geçin

   Çizimi ters çevirin ya da aynada bakın. Hizalar tutuyorsa inşa çizgilerini yumuşak silgiyle hafifletip değer çalışmasına başlayın. Tutmuyorsa detaya geçmeden düzeltin; bu aşamada düzeltmek bir dakika, gölgelendikten sonra düzeltmek bir saattir.

Loomis metodunun bütün gücü şuradadır: küre döndüğünde yüzün yatay hizaları da onunla birlikte kavis çizer. Bu yüzden yöntem cepheden, üç çeyrekten, profilden, yukarı ve aşağı bakan başlarda aynı şekilde çalışır.

Üç Çeyrek Açı (3/4 Portre) Oranları

Portrelerin çoğu üç çeyrek açıdan çizilir, çünkü bu açı yüzün hem cephe hem de yan düzlemini aynı anda gösterir ve yüzü hacimli okutur. Üç çeyrek açının tek büyük kuralı vardır ve bu kural bilinirse iş kolaylaşır:

Baş sağa ya da sola döndüğünde dikey ölçüler değişmez. Göz çizgisi yine tam ortadadır, üçleme yine eşittir, kulak yine kaş ile burun tabanı arasındadır. Yalnızca yatay mesafeler kısalır.

• Orta çizgi kavis çizer. Alın, burun ucu ve çene ucu artık düz bir dikey üzerinde değildir; başın döndüğü yöne doğru yay çizen bir hat üzerindedir. Organlar bu yaya dik oturur.
• Uzaktaki göz daralır. Yakın göz neredeyse tam genişlikte görünürken, uzak göz perspektifle kısalır. İki gözü aynı genişlikte çizmek, üç çeyrek açıdaki en sık hatadır.
• Uzaktaki gözün yüz kenarına payı azalır. Cepheden bir göz genişliği olan bu pay, dönüş arttıkça daralır; profile yaklaşıldığında sıfıra iner.
• Burun uzak yanağın konturunu keser. Yeterince dönmüş bir başta burun ucu, arkadaki yanak hattının üzerine taşar. Bu örtüşme derinlik hissinin en güçlü işaretidir.
• Kulak arkaya kayar ve büyür. Baş döndükçe kulak ile göz arasındaki mesafe artar; kulak daha cepheden görünür hale gelir.
• Yakın yanak dolgunlaşır. Elmacık kemiği siluete yaklaşır, hatta bazı açılarda konturun dışına taşacak kadar öne çıkar.
• Boyun ve çene köşesi ayrışır. Uzaktaki çene köşesi boyun tarafından kısmen örtülür; bunu görmezden gelmek başı gövdeden kopuk gösterir.

Profil (Yandan Görünüm) Oranları

Profilde tüm dikey kurallar aynen geçerlidir; değişen şey başın derinliğidir. Yeni başlayanlar profil çizerken neredeyse her zaman kafatasının arkasını yeterince uzatmaz ve yüzü kocaman, kafayı küçücük gösterir.

• Profilden bakıldığında baş, burun hariç kabaca bir kareye oturur: yüzün önünden kafatasının arkasına olan mesafe, başın yüksekliğine yakındır.
• Kulak, bu karenin dikey ortasının hemen arkasındadır. Kulağın arkasında kalan kısım kafatasının yalnızca hacminden ibarettir ve şaşırtıcı derecede büyüktür.
• Göz, ön kontura yapışık değildir; kaş çıkıntısının ve burun kökünün gerisinde, gölgede bir kama gibi durur.
• Profilde göz artık badem değil, tabanı içe bakan bir üçgen olarak görünür; irisin yalnızca bir kısmı görünür.
• Dudaklar burun tabanının hafifçe gerisinden başlar; alt dudak üst dudağa göre biraz içeride kalır, çene ucu ise tekrar öne çıkar.
• Çene köşesi (gonion) kabaca kulak memesinin altına düşer; boyun bu noktadan öne doğru değil, çapraz olarak iner.
• Boyun dikey değildir. Yandan bakıldığında ense hattı öne doğru eğimlidir; boynu dik bir silindir gibi çizmek başı gövdenin arkasına iter.

Kadın ve Erkek Yüz Farkları

Kadın ve erkek yüzünün oranları aynı kanona dayanır; fark, kanonun hangi yönde eğildiğinde ortaya çıkar. Aşağıdaki tablo, karakalem yüz çiziminde bir yüzü kadın ya da erkek okutan yapısal farkları listeler. Bunlar ortalama eğilimlerdir, kesin kurallar değil; her yüzde hepsi birden bulunmaz.

Pratik ipucu: Bir çizimi kadın gösteren şey uzun kirpik ya da uzun saç değildir. Kaş–göz mesafesi, çene genişliği ve düzlem geçişlerinin sertliği karakteri belirler. Erkek bir portreye uzun kirpik eklerseniz kirpikli bir erkek elde edersiniz; kaş çıkıntısını düşürüp çene köşesini keskinleştirdiğinizde ise yüz kaçınılmaz olarak erkek okunur.

Çocuk Yüzü Oranları

Çocuk yüzü, küçültülmüş bir yetişkin yüzü değildir; oranları temelden farklıdır. Çocuk portresi çizen birinin yaptığı en büyük hata, yetişkin kanonunu uygulayıp sonra çizgileri yumuşatmaya çalışmaktır. Sonuç her zaman "minyatür yetişkin" olur ve çocuğa benzemez.

• Göz çizgisi ortanın altındadır. Bebeklerde kafatası devasa, yüz küçüktür; gözler başın yarısının belirgin biçimde altına düşer. Yaş ilerledikçe yüz aşağı doğru büyür ve göz çizgisi yavaşça ortaya çıkar.
• Alın geniş ve yüksektir. Yüzün üst üçte biri, diğer ikisine göre orantısız biçimde büyüktür.
• Kaş çıkıntısı yoktur. Alın kaştan göze doğru neredeyse kesintisiz iner; bu, çocuk yüzünü tanınır kılan en güçlü işaretlerden biridir.
• Gözler büyük görünür. Göz küresi doğumdan itibaren erişkin boyutuna yakındır, yüz ise küçüktür; oran farkı gözleri iri gösterir.
• Burun kökü alçaktır. Burun sırtı henüz gelişmediği için gözler birbirinden daha uzak görünür.
• Burun kısa ve yukarı kalkıktır; burun tabanı ile göz arası mesafe azdır.
• Çene küçük ve geridedir. Çene köşesi belirsiz, alt yüz bölgesi kısadır.
• Yanaklar dolgundur ve çene hattını kısmen yutar; siluet köşeli değil, kesintisiz bir kavistir.
• Kulaklar yüze göre büyük ve alçak durur; yetişkindeki kaş–burun tabanı hizasından aşağıya kayabilir.
• Boyun ince ve kısadır, baş gövdeye göre çok büyüktür.

Yaşa Göre Değişen Oranlar

Oranlar yetişkinlikte donup kalmaz. Yaşlanan bir yüzde kemik yapısı korunurken yumuşak dokular ve kıkırdaklar değişir; portrede yaşı doğru vermek, kırışık çizmekten çok bu oran kaymalarını yakalamakla ilgilidir.

• Kulak ve burun uzar. Kıkırdak yapılar yaşam boyu büyümeye devam eder; ileri yaşta kulak, klasik kaş–burun tabanı aralığının altına taşabilir.
• Üst dudak uzar ve incelir. Burun tabanı ile dudak çizgisi arasındaki mesafe artar; alt üçte birin iç dağılımı değişir.
• Şakak ve yanaklar çöker. Yağ dokusu azaldıkça elmacık kemiği ve göz çukuru daha keskin okunur, yüz genişliği azalır.
• Göz çevresi derinleşir. Üst göz kapağı sarkar, göz açıklığı küçülür; kaş erkeklerde alçalır.
• Saç çizgisi geriler, böylece alın bölgesi görsel olarak büyür ve üçleme bozulmuş gibi görünür.
• Çene hattı yumuşar. Keskin çene köşesi yerini basamaklı bir kontura bırakır; boyun ile çene arasındaki açı kapanır.
• Diş kaybında alt yüz kısalır, çene öne ve yukarı döner; bu, yaşlı portrelerinde alt üçte biri ölçülü kısaltmayı gerektirir.

Sık Yapılan Oran Hataları

Atölyede en çok düzeltilen hatalar aşağıdaki listede toplandı. Bir çiziminiz "bir yeri tuhaf ama neresi belli değil" hissi veriyorsa, listeyi sırayla uygulayın; sorun neredeyse her zaman ilk beş maddenin içindedir.

1. Gözleri çok yukarı koymak. En yaygın hata. Göz çizgisi başın tam ortasıdır; yukarı kaydığında kafatası küçülür, alın basıklaşır.
2. Kafatasını küçük çizmek. Baş bir oval değildir. Kulakların arkasında ve tepesinde ciddi bir hacim vardır; profilde bu en çok göze batan hatadır.
3. Kulakları küçük ve yanlış hizada çizmek. Kulak, kaş ile burun tabanı arasındaki mesafenin tamamını kaplar.
4. Gözleri birbirine yakın koymak. Araya tam bir göz genişliği girmelidir; yakınlık yüzü sıkışık ve gergin gösterir.
5. Burun ile ağzı birbirine yapıştırmak. Burun tabanı–çene arası üçe bölünür ve dudak çizgisi ilk bölmededir, hemen burnun altında değil.
6. Boynu ince çizmek. Boyun, çene genişliğinden dar olmaz; ince boyun başı balon gibi gösterir.
7. Üç çeyrek açıda iki gözü aynı genişlikte çizmek. Uzak göz perspektifle daralır.
8. Üç çeyrek açıda orta çizgiyi düz geçmek. Orta çizgi kavis çizer; düz olduğunda yüz düzleşir ve maske gibi görünür.
9. Organları önce, başı sonra çizmek. Bu sıra oranı baştan kaybettirir; başın kütlesi her zaman önce gelir.
10. Saçı kafatasına yapıştırmak. Saç, kafatasının üstüne oturan ayrı bir hacimdir ve siluete pay ekler.
11. Sağ ve sol organları farklı yüksekliklere koymak. Yüz asimetriktir ama gözler, kaşlar ve ağız köşeleri aynı perspektif hizasında kalmalıdır.
12. Çeneyi aşırı sivriltmek. Özellikle kadın portrelerinde çeneyi inceltmek yüzü insan olmaktan çıkarır; incelik çene köşesinin yumuşamasından gelir, ucun sivrilmesinden değil.
13. Başın eğimini ihmal etmek. Model başını eğdiyse tüm yatay hizalar o eğimle döner. Eğik başı düz hizalarla çizmek benzerliği tümden bitirir.
14. Gözleri olduğundan büyük çizmek. Ölçüsüzce büyütülen gözler yüzü çizgi roman karakterine dönüştürür.
15. Detaya oran onaylanmadan başlamak. Bir kirpik çizildiği anda o bölge zihinsel olarak "bitmiş" sayılır ve düzeltmek zorlaşır.

Oranı Kontrol Etmenin Pratik Yolları

Oran hatalarının tamamı, çizerken görülmediği için kalıcı olur. Göz kendi çizdiğine alışır. Aşağıdaki yöntemler, gözü "sıfırlayarak" hatayı görünür kılar ve profesyonellerin gündelik alışkanlığıdır.

• Ters çevirin. Çizimi baş aşağı döndürüp bakın. Beyin yüzü tanımayı bıraktığı an, bozuk mesafeler anında görünür.
• Aynaya tutun. Ayna görüntüsü aynı etkiyi yapar; kaymış bir göz ya da eğik bir ağız ilk bakışta ortaya çıkar.
• Telefonla fotoğrafını çekin. Küçülen görüntü detayı siler, yalnızca kütle ve oran kalır.
• Kalemle ölçün. Kolunuzu tam gerin, kalemi dikey tutun, başparmağınızla bir birim (göz genişliği ya da baş yüksekliği) işaretleyin ve bu birimi çizimin her yerinde tekrar tekrar sayın.
• Yatay kontrol çizgileri atın. İki göz köşesinden, iki kulak ucundan ve iki ağız köşesinden geçen hafif çizgiler çizin; bunlar birbirine paralel olmalıdır.
• Negatif alana bakın. Çene ile omuz arasındaki boşluğun, saç ile kulak arasındaki aralığın biçimini çizin. Boşluklar doğruysa kütle de doğrudur.
• Gözünüzü kısın. Detay kaybolur, yalnızca büyük değer kütleleri kalır; oranın yanı sıra ışığın yerleşimi de kontrol edilmiş olur.
• Referansın yanına koyup karşılaştırın. Çizimi ve fotoğrafı yan yana getirip aynı üç ölçüyü ölçün: göz aralığı, burun genişliği, ağız genişliği.

Karakalem Yüz Çiziminde Malzeme ve Çalışma Düzeni

Oran doğruysa malzeme ikinci plandadır, ama doğru malzeme düzeni düzeltme yapmayı kolaylaştırır ve kâğıdı kurtarır.

• İnşa için sert kalem: 2H veya hafif tutulmuş HB. Sert uç kâğıda iz bırakmaz, silindiğinde hayalet çizgi kalmaz.
• Değer için yumuşak kalemler: 2B–6B aralığı. En koyu bölgeler için 6B–8B, geçişler için 2B yeterlidir.
• Hamur silgi: Bastırmadan, dokunarak açar. İnşa çizgilerini yok etmek yerine soluklaştırmak için idealdir.
• Kâğıt: Orta dokulu (grenli) resim kâğıdı, karakalemde tonu tutar. Çok pürüzsüz kâğıt hızlı doyar ve geçiş yapmayı zorlaştırır.
• Kaydırma kâğıdı: Elinizin altına temiz bir kâğıt koyun; portrede en sık görülen kirlenme el sürtmesinden gelir.
• Çalışma mesafesi: Arada bir geri çekilip uzaktan bakın. Yakından bakılarak çizilen portrenin oranı neredeyse her zaman bozuktur.

Kanon Bir Hedef Değil, Bir İskeledir

Buradaki bütün ölçüler ortalamadır. Gerçek bir yüz, kanonun her maddesinden az ya da çok sapar: birinin gözleri kanondan biraz daha uzaktır, birinin alt üçte biri diğerlerinden uzundur, birinin çene köşesi olağandan keskindir. Bir insanı o insan yapan şey tam olarak bu sapmalardır.

Bu yüzden kanonu öğrenmenin asıl amacı, kanona uyan yüzler çizmek değil, karşınızdaki yüzün nerede ve ne kadar saptığını ölçebilmektir. Kanonu bilmeyen çizer, sapmayı hata sanıp düzeltir ve elinde herkese benzeyen ama kimseye benzemeyen bir yüz kalır. Kanonu bilen çizer, sapmayı görür, abartmadan kaydeder ve portre birden "o kişi" olur.

Portre çizmeyi öğrenmenin en hızlı yolu, çok sayıda bitmiş çizim değil, çok sayıda ölçülmüş inşa eskizidir. Günde on beş dakika, sadece küre–çene–hiza kuran on eskiz, haftada bir yapılan tek bir bitmiş portreden daha hızlı ilerletir.

Nehir Sanat atölyesinde ressam Volkan Çoban'ın çalıştığı her karakalem portre bu inşa sırasıyla ilerler: önce küre ve çene, sonra hizalar, sonra oran onayı, en sonda değer ve doku. Fotoğrafınızdan portre çalıştırmak ya da teknik ve ebat konusunda görüş almak isterseniz WhatsApp'tan yazmanız yeterli; fotoğrafınıza bakıp hangi tekniğin ve hangi ebadın doğru sonucu vereceğini birlikte konuşabiliriz.